Dieta dla ciężarnej – jak się odżywiać, aby nie przytyć?

Odpowiednie odżywianie jest jednym z najważniejszych czynników warunkujących prawidłowy przebieg ciąży i porodu, a także zdrowie noworodka. Zbilansowana dieta powinna być wdrożona już w okresie przedkoncepcyjnym. Po porodzie, przyszła mama musi również ściśle przestrzegać zasad żywieniowych, żeby zapewnić noworodkowi, a później niemowlęciu prawidłowy rozwój w okresie karmienia. Wszystkie te czynniki pozwalają zachować dziecku zdrowie, a mamie szczupłą sylwetkę.

 

Żywienie przed zajściem w ciążę

 

Stan odżywienia matki jeszcze przed zajściem w ciążę ma ogromne znacznie dla wzrostu i rozwoju płodu. Już w tym okresie należy zrezygnować z używek, wprowadzić zdrową i zbilansowaną dietę i dążyć do osiągnięcia prawidłowej masy ciała (BMI w granicach 18,5-25). Zarówno zbyt mała, jak i zbyt duża masa ciała mogą utrudniać zajście w ciążę, prowadzić do niepowodzeń w jej utrzymaniu i zagrażać płodowi. [1]

Kobiety o niskiej masie ciała rodzą dzieci z niedowagą. Dodatkowo dużo częściej w trakcie trwania ciąży obserwuje się u nich niedokrwistość. Poważne stany przyszłej mamy, takie jak bulimia lub anoreksja prowadzą do bardzo groźnych zaburzeń elektrolitowych. Natomiast kobiety z nadwagą lub otyłe są w grupie ryzyka poronień, wad wrodzonych u płodu, cukrzycy ciążowej czy rozwoju nadciśnienia ciążowego. Dodatkowo, ze względu na makrosomię płodu, czyli jego zbyt dużą wielkość, ciąża często kończy się cięciem cesarskim, a w okresie połogu pojawiają się powikłania, takie jak nieprawidłowe gojenie się rany. [1][2][3]

Już w okresie przed zapłodnieniem, kobieta musi rozpocząć suplementację kwasu foliowego, który zapobiega wadom cewy nerwowej, np. rozszczepowi kręgosłupa. Dodatkowo swoją dietę przed ciążą powinna także wzbogacić w warzywa i ryby. Warto jednak pamiętać, aby warzywa zawsze były dokładnie umyte. [1]

 

Dieta w ciąży

 

Najważniejsza zasada diety w ciąży, to jedz dla dwóch, a nie za dwoje. Zapotrzebowanie na substancje odżywcze wzrasta najbardziej w 2. i 3. trymestrze, gdy są one dodatkowo potrzebne dla prawidłowego wzrostu płodu i łożyska. Dlatego w 1. trymestrze ciąży kaloryczność posiłków powinna wzrosnąć o dodatkowe 100 kcal, a w 2. i 3. o 300 kcal. Takie postępowanie zapewni fizjologiczny przyrost masy ciała. Dla kobiety, która miała prawidłowe BMI w momencie zajścia w ciążę oznacza to przybranie mniej więcej 10-12 kg. [1][4]

Dieta ciężarnej powinna być odpowiednio zbilansowana, czyli muszą w niej występować odpowiednie proporcje tłuszczów, cukrów i białek. Każda przyszła mama musi także dbać o różnorodność spożywanych potraw, aby zapobiec niedoborom pokarmowym. Podstawą diety powinny stać się produkty zbożowe oraz świeże warzywa i owoce. Nie można także zapominać o mleku, źródle białka, wapnia i witamin z grupy B. Ograniczone natomiast powinno zostać spożywanie utwardzanych tłuszczów i produktów zwiększających poziom cholesterolu (np. margaryny), cukru, słodyczy, a także soli. [1][2] Ciężarna powinna ponadto wykreślić ze swojego jadłospisu surowe jaja i ryby, niepasteryzowane mleko czy sery pleśniowe. Są to bowiem potencjalne źródła infekcji. [1][4]

Przez pierwsze 3 miesiące ciąży niezbędna jest suplementacja kwasu foliowego. Dodatkowo zaleca się stosowanie specjalnych preparatów witaminowych dla ciężarnych, bogatych w witaminy z grupy B, D i K, wzbogaconych dodatkowo wapniem i żelazem. [1][4]

 

Zasady żywienia w okresie karmienia

 

Okazuje się, że w okresie połogu, odpowiednie żywienie matki ma również ogromne znaczenie dla prawidłowego rozwoju dziecka. Prawidłowe odżywienie, będącego już na świecie dziecka, jest uzależnione od ilości i składu pokarmu, produkowanego przez gruczoły sutkowe matki. Ocenia się, że na codzienną produkcję mleka organizm potrzebuje około 850 kcal. Zapotrzebowanie to jest częściowo pokrywane przez zapasy zgromadzone w trakcie trwania ciąży pod postacią dodatkowych kilogramów. [1][2]

W okresie karmienia bardzo istotne jest ograniczenie spożycia kawy i mocnej herbaty. Organizm noworodka nie potrafi szybko pozbyć się kofeiny i teiny, co prowadzi do ich akumulacji w małym ustroju. Skutkować to może zaburzeniami rytmu serca i drażliwością. [1][2]

 

Konsekwencje nieprawidłowego odżywiania w trakcie ciąży

 

Nieprawidłowe żywienie kobiety w ciąży powoduje wystąpienie nieprzyjemnych konsekwencji zarówno dla niej, jak i dla dziecka. U mamy pojawiają się problemy z nadwagą lub otyłością. Kobiety usprawiedliwiają swoje łakomstwo jedzeniem za dwoje, co jest ważnym czynnikiem ryzyka nadmiernego przyrostu masy ciała. Stąd biorą się także obawy kobiet, które jeszcze nie zaszły w ciążę, o nadmiar zbędnych kilogramów. [1][2][3]

Noworodki kobiet spożywających w czasie ciąży zbyt dużo pokarmów, są większe od innych noworodków. Niestety ich większa masa ciała, może wiązać się za koniecznością wykonania porodów zabiegowych lub cięcia cesarskiego. Okazuje się także, że u płodów dochodzi do hiperinsulinemii, co nawet w późniejszym dorosłym życiu może wiązać się ze wzrostem ryzyka wystąpienia otyłości i cukrzycy. [1][2]

 

[1] Położnictwo i ginekologia pod red. G.H. Bręborowicza, wyd. PZWL, Warszawa 2016

[2] http://ciaza.mp.pl/przebiegciazy/73282,zasady-odzywiania-ciezarnych – data dostępu: 10.05.2017

[3] Herring S.J. et al., Optimizing weight gain in pregnancy to prevent obesity in women and children., Diabetes Obes Metab., 2012;14(3):195-203

 

[4] Skerrett P.J. et al., Essentials of Helathy Eating: A Guide, J Midwifery Womens Health. 2010;55(6):491-501

Suplement diety
GRUPA ADAMED - w skład której wchodzi Adamed sp. z o.o., to polska firma biotechnologiczno-farmaceutyczna, która została utworzona od podstaw na bazie polskiej myśli naukowej i własnych patentów, jest producentem ponad 250 produktów nowej generacji, oferowanych zarówno polskim jak i zagranicznym pacjentom z 60 krajów świata.