Powrót

Jaka jest rola witaminy D w ciąży?

rola witaminy d

Witamina D jest zwana witaminą „słońca”, ponieważ czerpana jest głównie z tego źródła. W polskiej populacji jest dość duży odsetek niedoborów witaminy D w najróżniejszych grupach wiekowych. Polskie badania informują, że blisko 83% Polek cierpi na niedobór tej witaminy (1). Skutkiem mogą być problemy z kośćmi, jelitami, układem odpornościowym, chorobami autoimmunologicznymi oraz nowotworami (2).

Niedobór witaminy d

Wydaje się, że niedobór witaminy D bierze się z małej ilości przebywania ludzi na słońcu, ponieważ witamina D jest w 80% syntetyzowana w skórze. Nie jest to jednak takie proste – w Polsce jest nie tylko zbyt małe nasłonecznienie, ale również niekorzystne położenie geograficzno-klimatyczne. To sprawia, że przebywanie na zewnątrz nie wystarczy do zapewnienia sobie właściwej dawki witaminy (1). Poza tym smarowanie się kremami z wysokim filtrem osłabia działanie słoneczne i przyjmowanie cennej witaminy. Najsłabsze działanie witaminy D obserwuje się u osób czarnoskórych i otyłych.

W roku 2013 międzynarodowe stowarzyszenia medyczne opracowały ilość dawek witamin dla Europy. Organizacje zalecają, żeby osoby dorosłe od października do kwietnia lub maja, przyjmowały dziennie co najmniej 800-2.000 IU witaminy D. Osoby starsze (po 60. roku życia) powinny stosować taką dawkę przez cały rok (1). Kobiety w ciąży potrzebują suplementacji w podobnej ilości lub większej, aby zapewnić dziecku odpowiedni poziom witaminy (3).

Brak witaminy d

Witaminę D można znaleźć w skórze, gdzie poprzez promieniowania ultrafioletowego światła słonecznego zachodzi produkcja. Przyjmowanie witaminy D wzmacnia kości, zwiększa wchłanianie wapnia i fosforu oraz wspiera mineralizację kości. Witaminę D można znaleźć także w:

  • rybach (najwięcej w tłustych rybach, np. węgorze, śledzie),
  • żółtkach jajek,
  • wątrobie,
  • roślinach,
  • niektórych produktach spożywczych (np. mleko) i suplementach (2).

Niestety dotychczas nie zbadano dokładnie niedoboru witaminy D w polskiej populacji. Wiadomo natomiast, że jest bardzo ważna u ciężarnych kobiet. Niedobór powoduje:

  • krzywicę, osteomalację i osteoporozę,
  • ryzyko rozwoju chorób, m.in. cukrzycy typu I, nowotworów (piersi, prostaty, jelita grubego), chorób autoimmunologicznych (stwardnienie rozsiane, reumatoidalne zapalenie stawów, układowy toczeń rumieniowaty), sercowo-naczyniowych oraz zespołu metabolicznego (4).

Suplementy w ciąży

Na niedobory witaminy D są narażone zarówno kobiety w ciąży, jak i kobiety karmiące. Trzeba pamiętać o odpowiedniej dawce, a najlepiej przyjmować suplementy z witaminą D jeszcze przed ciążą.

Niedobór witaminy D w ciąży jest powszechny. Przeprowadzono badania, z których można wywnioskować, że niedobór witaminy D w trakcie ciąży może wiązać się z cukrzycą ciężarnej, małą wagą urodzeniową dziecka, noworodkową hipokalcemią i drgawkami, opóźnionym rozwojem oraz stanem przedrzucawkowym, jednak siła dowodów jest zróźnicowana (2).

Rola witaminy d

Suplementacja witaminą D w ciąży budzi kontrowersje na świecie, jednak polscy badacze zachecają do tego. Konkretne wyniki takich badań jeszcze przed nami. Obok suplementacji, warto pamiętać o przebywaniu na słońcu w okresie od kwietnia do października, również w przypadku kobiet ciężarnych. Podstawą do wdrożenia i ewentualnej kontynuacji przyjmowania witaminy D jest określenie stężenia 25 (OH) D we krwi. Dawkę dobiera się indywidualnie, dbając o to, żeby stężenie było większe niż 30 ng/ml (2).

Witaminę D trudno jest przedawkować, ale trzeba być ostrożnym, jeśli jednocześnie przyjmuje się duże dawki wapnia. Maksymalna bezpieczna dlka zdrowia dawka dzienna to 4000 IU (2). Bezpieczne dla ciężarnej i dziecka preparaty mogą zawierać w składzie witaminę D, kwas foliowy, jod, magnez i kwasy DHA – na przykład MamaDha. Suplement nadaje się dla kobiet w ciąży i matek karmiących.

 

  1. Wojtasiński Z. Eksperci: niemal każdy Polak powinien zażywać witaminę D. Dostęp online: http://naukawpolsce.pap.pl/aktualnosci/news,401151,eksperci-niemal-kazdy-polak-powinien-zazywac-witamine-d.html Data dostępu: 1.03.2017
  2. Bacz A, Suplementacja witaminy D u kobiet w ciąży http://ciaza.mp.pl/przebiegciazy/61928,suplementacja-witaminy-d-u-kobiet-w-ciazy Data dostępu: 1.03.2017
  3. Czech-Kowalska J, Wietrak E, Popiel M. Znaczenie witaminy D w okresie ciąży i laktacji. Dostęp online: https://www.researchgate.net/profile/Justyna_Czech-Kowalska/publication/277307786_Znaczenie_witaminy_D_w_okresie_ciazy_i_laktacji_Role_of_vitamin_D_in_pregnancy_and_lactation/links/5566d13c08aec22682ff2319/Znaczenie-witaminy-D-w-okresie-ciazy-i-laktacji-Role-of-vitamin-D-in-pregnancy-and-lactation.pdf Data dostępu: 1.03.2017
  4. Charzewska J, Łukaszkiewicz J. et al. [opracowanie zbiorowe] Polskie zalecenia dotyczące profilaktyki niedoborów witaminy D – rok 2009. Dostęp onlnie: http://d-optimum.com/PDFs/Ciaza/15.pdf, Data dostępu: 1.03.2017