Powrót

Kwas DHA – czym jest i jak wpływa na ciążę?

kwas DHA

O zapotrzebowaniu organizmu na kwasy tłuszczowe jako o ważnym składniku diety mówi się bardzo dużo. Kwasy tłuszczowe dzielą się na nasycone i nienasycone – te pierwsze nie zawierają podwójnych wiązań atomów węgla w cząsteczce, te drugie zawierają wiązania podwójne. Niektóre nienasycone kwasy tłuszczowe odgrywają kluczową rolę w organizmie człowieka, są budulcem komórek, odpowiadają za najważniejsze procesy życiowe, m.in. funkcjonowanie układu nerwowego. Do tej grupy zalicza się kwas DHA, tak ważny dla rozwoju płodu (1).

Kwas DHA

Kwas DHA (kwas dokozaheksaenowy) i kwas EPA (kwas eikozapentaenowy) to wielonienasycone kwasy tłuszczowe. Są to pochodne kwasu linolenowego, należącego do niezbędnych nienasyconych kwasów tłuszczowych (NNKT). DHA i EPA znajdują się w roślinach i tylko teoretycznie są syntezowane przez człowieka. W rzeczywistości trzeba cały czas uzupełniać zapotrzebowanie na WNKT, czyli wielonienasycone niezbędne kwasy tłuszczowe (2). Kwasy DHA wpływają na (2):

  • działanie układu nerwowego,
  • funkcjonowanie układu krążenia,
  • wygląd skóry,
  • kondycję włosów,
  • prawidłowy rozwój płodu,
  • pracę nerek.

Kwasy dha – gdzie można je znaleźć?

Wielonienasycone kwasy tłuszczowe to:

  • omega-3, czyli kwasy DHA i EPA,
  • omega-6, czyli kwal linolowy (LA) , kwas gammalinolenowy (GLA) i inne

Kwasy DHA znajdują się w tłustych rybach – makreli, łososiu, śledziu oraz zielonych warzywach liściastych oraz olejach z siemienia lnianego, rzepaku i soi, tłoczonych za zimno. Głównym źródłem omega-6 są nasiona kukurydzy, bawełny, soi, słonecznika i wiesiołka (2) oraz oliwa z oliwek, olej słonecznikowy i olej rzepakowy.

Kwasy dha – niedobory

Nienasycone kwasy tłuszczowe są niezbędnym elementem diety człowieka. Optymalne spożycie dzienne LA wynosi 2 g, natomiast DHA i EPA: 200 g (3). Najbardziej narażone na niedobory są (2):

  • płód w łonie matki,
  • dzieci w okresie intensywnego wzrostu,
  • osoby żyjące w stresie,
  • osoby, które doświadczyły urazów,
  • cierpiący na infekcje oraz w okresie rekonwalescencji,
  • cierpiący na zaburzenia wchłaniania i trawienia (np. po operacyjnym usunięciu odcinka jelit czy u osób starszych).

Kwas dha w ciąży

Wielonienasycone kwasy tłuszczowe są szczególnie ważne dla płodu, ponieważ w dużym stopniu wpływają na jego rozwój poznawczy oraz rozwój układu nerwowego. Najważniejsze z nich są kwasy DHA, których właściwa podaż decyduje o prawidłowym rozwoju mózgu i siatkówki oka u płodu. Natomiast kwas AA wpływa na rozwój układu nerwowego u płodu, a także pokarmowego i odpornościowego w okresie prenatalnym (4). Kwasy DHA przenikają do płodu wraz z mlekiem matki. Dzieci karmione piersią przez matki, które spożywają dużo DHA i ALA, rozwijają się dużo szybciej. Jak jednak ustalono, kobiety w ciąży spożywają zbyt mało tłuszczów omega-3 w stosunku do tłuszczów omega-6. Proporcja ta powinna kształtować się w stosunku 1:5 (n3:n6), a najczęściej jest to 1:15 (n3:n6) (5). Takie zaburzenie proporcji może prowadzić do chorób cywilizacyjnych, a u płodu do zaburzeń rozwojowych. Zbyt niskie spożycie kwasów DHA wiąże się z ryzykiem depresji u matek oraz różnego rodzaju zapaleniami organizmu.

Kwasy dha w ciąży

Przyczyną niskiego spożycia kwasów DHA może być pewien brak świadomości. Kwasy DHA w trakcie podgrzewania tracą swoje właściwości. Należy je spożywać na zimno, bez smażenia (5).

Zalecane proporcje spożycia kwasów omega-6 i omega-3 w diecie matki i dziecka przeciwdziałają (2):

  • przedwczesnym porodom,
  • niskiej masie ciała noworodka,
  • słabemu rozwojowi centralnego układu nerwowego,
  • słabym zdolnościom adaptacji, koncentracji u dzieci i zdolności zapamiętywania,
  • wystąpieniu alergii i zapaleniom atopowym skóry dzieci,
  • agresjii oraz depresji dzieci i matek.

Kwasy dha a emocje dziecka

Naukowcy w ostatnich latach doszli do interesujących wniosków – zbyt małe spożycie kwasów DHA w ciąży nie tylko wpływa destabilizująco na układ nerwowy, pokarmowy, odpornościowy płodu, ale również na emocje płodu oraz dziecka. Odpowiednia dawka wielonienasyconych kwasów tłuszczowych reguluje emocje dziecka i zapobiega chorobom takim jak (6):

  • zespół nadpobudliwości psychoruchowej z deficytem uwagi,
  • autyzm,
  • dysleksja,
  • choroba Alzheimera.

 

  1. Karłowicz-Bodalska K, Bodalski T. Nienasycone kwasy tłuszczowe, ich właściwości biologiczne i znaczenie w lecznictwie. Postępy Fitoterapii. 2007;1:46-56
  2. Dudzisz-Śledź M., Śledź A, Jażdżewski P. Nienasycone kwasy tłuszczowe a zdrowie człowieka. Medycyna Rodzinna. 2006;4:78-81
  3. Tabela 6-1. Populacyjne cele żywieniowe i cechy stylu życia zgodne z zaleceniami EURODIET. Zasady zdrowego żywienia w zapobieganiu chorobom układu krążenia, Kardiologia, Interna Szczeklika, red. Gajewski P., Wyd. Medycyna Praktyczna 2016
  4. Harton A, Choroszewska A, Gajewska D, Myszkowska – Ryciak J. Spożycie wielonienasyconych kwasów tłuszczowych przez kobiety ciężarne. Problemy Higieny Epidemiologicznej 2013;94 (3):605-609
  5. Kurowska E. Kwasy tłuszczowe Omega 3 i Omega 6. Dostęp onlnie: https://poznajsienatluszczach.pl/2016/02/04/kwasy-tluszczowe-omega-wlasciwosciach/, Data dostępu: 24.02.2017
  6. Wilczyńska A. Kwasy tłuszczowe w diecie człowieka a jego funkcjonowanie poznawcze i emocjonalne. Neuropsychiatria i Neuropsychologia 2012;7(1):35–42