Powrót

Planowanie ciąży krok po kroku – sprawdź, czego nie możesz zaniedbać.

Planujesz ciąże? Dowiedz się o co należy zadbać ju

W życiu każdej kobiety, ciąża to niezwykły okres, do którego przyszli rodzice powinni się skrupulatnie przygotować. Mimo, że nawet połowa ciąż jest nieplanowana [1], to ogromny postęp, jaki dokonał się w dziedzinie ginekologii i neonatologii pozwala zapewnić doskonałą opiekę nad płodem i noworodkiem. Wiele mam jest jednak nieświadomych, jak ich właściwe postępowanie przed ciążą może wpłynąć na prawidłowy rozwój dziecka.

Poradnictwo przedkoncepcyjne

Wiele kobiet uważa, że pierwsza wizyta, związana z ciążą powinna się odbyć na krótko po zapłodnieniu. Nie jest to jednak prawdą, ponieważ do ginekologa pacjentka powinna udać się jeszcze na etapie planowania ciąży. Celem takiej wizyty jest ustalenie czynników ryzyka, które mogłyby mieć wpływ na przebieg samej ciąży i porodu.

Ginekolog zbiera wówczas dokładny wywiad odnośnie chorób przewlekłych i zażywanych na stałe leków. Wiele z nich może okazać się toksycznymi dla płodu, np. niektóre leki przeciwcukrzycowe czy przeciwpadaczkowe i istnieje wówczas konieczność ich zmiany jeszcze przed zajściem w ciążę [1][4]. Szczególnie istotne jest także ustalenie, czy u pacjentki lub w jej najbliższej rodzinie dochodziło do przypadków poronień, obumarć wewnątrzmacicznych płodów, porodów przedwczesnych czy urodzeń dzieci z wadami genetycznymi. Istotny jest także wywiad dotyczący warunków zamieszkania i charakteru pracy zawodowej [1][3][4]. Kolejnym krokiem jest zebranie dokładnego wywiadu ginekologiczno-położniczego odnośnie regularności cykli miesiączkowych, przebiegu poprzednich ciąż z uwzględnieniem ewentualnych powikłań, stosowanych do tej pory metod antykoncepcji. [3][4]

Następnie lekarz przechodzi do wykonania badania ginekologicznego i USG. Pozwalają one upewnić się, że w obrębie narządów rodnych nie ma żadnych patologii utrudniających lub uniemożliwiających zajście w ciążę i jej utrzymanie [3][4]. Jeżeli pacjentka nie miała wykonywanego badania cytologicznego w przeciągu ostatnich 6 miesięcy, lekarz pobiera także wymaz [4].

Inne działania medyczne

Wśród innych badań przed planowaną ciążą, powinna znaleźć się morfologia krwi w poszukiwaniu ewentualnej anemii, która mogłaby zagrażać prawidłowemu rozwojowi płodu, a także badanie ogólne moczu. Wiele infekcji układu moczowego u kobiet przebiega zupełnie bezobjawowo, a taka infekcja może się rozszerzyć także na błony płodowe i sam płód, prowadząc nawet do poronienia. Wykonuje się także z reguły badania w kierunku toksoplazmozy i różyczki, które należą do grupy patogenów TORCH, powodujących uszkodzenia płodu. [1][3][4]

Kobieta planująca ciążę powinna także udać się na wizytę do stomatologa. Wszelkie zmiany próchnicze mogą być źródłem infekcji w całym ustroju, dlatego też należy je wyleczyć przed ciążą. Dodatkowo w trakcie jej trwania, nie zaleca się stosowania znieczulenia, dlatego, aby zapewnić sobie bezbolesną wizytę, warto udać się do dentysty jeszcze przed zapłodnieniem. Ponadto czasem podczas leczenia niezbędne okazuje się wykonanie zdjęcia RTG zęba. W trakcie trwania ciąży jest to niemożliwe. [3]

W przypadku, kiedy przyszła mama nie miała wykonanych niektórych szczepień, np. przeciwko zapaleniu wątroby lub różyczce, należy je koniecznie uzupełnić przed zajściem w ciążę. W trakcie trwania ciąży przeciwwskazane są szczepienia żywymi szczepionkami, np. przeciwko różyczce. Zachorowanie przyszłej mamy, natomiast jest bardzo groźne, zwłaszcza w pierwszym trymestrze, prowadząc do uszkodzenia płodu. [1][3][4]

Właściwa dieta i suplementy

Już przed zajściem w ciążę, przyszła mama powinna zadbać o swój sposób odżywiania i utrzymanie lub osiągnięcie właściwej masy ciała. Zarówno niedowaga, jak i nadwaga i otyłość wiążą się z powikłaniami dla płodu. Dieta powinna być racjonalnie dobrana, odpowiednio zbilansowana. Należy także zadbać o uzupełnienie suplementów.

Najważniejszym w okresie ciąży jest kwas foliowy, który zapobiega powstawaniu u płodu wad cewy nerwowej, np. rozszczepu kręgosłupa z lub bez obecności przepukliny oponowo-rdzeniowej. Należy go stosować od około miesiąca przed planowanym zapłodnieniem do 3. miesiąca ciąży w dawce 0,4 mg. W przypadku, gdy u pacjentki lub w najbliższej rodzinie któregokolwiek z rodziców zdarzyły się przypadki wad cewy nerwowej, dawka powinna być 10-krotnie wyższa. [3][4]

Zaleca się także suplementację witaminy D, która jest jedną z najważniejszych witamin dla starających się o dziecko. Okazuje się, że większość z nas cierpi na jej niedobory. Dobroczynne działanie witaminy D w wielu aspektach jest dopiero odkrywane. Jednakże już teraz wiadomo, że ma ona ogromne znaczenie, np. w procesach odpornościowych organizmu. Istnieją także badania potwierdzające przyspieszenie rozwoju płuc u płodów matek, suplementujących witaminę D w trakcie trwania ciąży. Może się to okazać niezwykle istotne u noworodków urodzonych przedwcześnie. [2]

 

[1] Annaduari K. et al., Preconception care: A pragmatic approach for planned pregnancy, J Res Med Sci. 2017;22:26

[2] Genuis SJ et al., Preconception Care: A New Standard of Care within Maternal Health Services, Biomed Res Int. 2016;2016:6150976

[3] http://ciaza.mp.pl/poczecie/61877,przygotowanie-do-ciazy – data dostępu: 10.05.2017

[4] Położnictwo i ginekologia pod red. G.H.Bręborowicza, wyd. PZWL, Warszawa 2016