Powrót

Profilaktyka przedwczesnych porodów

profilaktyka przedwczesnych

Mimo coraz większych postępów w medycynie neonatologicznej, postępowanie w przypadku przedwczesnych porodów nadal pozostaje wyzwaniem. Lekarzom udało się zwiększyć szanse noworodków na przeżycie, ale niestety nie wiadomo jeszcze, jak doprowadzić do spadku liczby  przedwczesnych porodów. Nie do końca znane są powody tego stanu i wciąż brakuje jednoznacznych odpowiedzi. Dlatego współczesna medycyna próbuje znaleźć przyczyny powstawania problemu i koncentruje się na profilaktyce oraz selekcji i edukacji kobiet narażonych na przedwczesny poród (1).

Poród przedwczesny

Zgodnie z definicją WHO, porodem przedwczesnym nazywa się poród, w którym (2):

  • kobieta rodzi dziecko między 2. a 37. tygodniem ciąży (licząc od daty pierwszej miesiączki),
  • dziecko waży między 500 a 2500 g,
  • dziecko nie jest w stanie samodzielnie żyć poza macicą matki.

Ryzyko porodu przedwczesnego naraża dzieci na różnorodne wady rozwojowe, ślepotę, głuchotę, gorsze wyniki w nauce.

Znane są sposoby zapobiegania porodom przedwczesnym, jednak problemem jest fakt, że nie każdy z tych sposobów znajdzie zastosowanie dla wszystkich kobiet. Wprowadzenie skutecznych metod zapobiegania przedwczesnym porodom i opieka nad wcześniakami pochłania wiele kosztów. Wtedy inne i równie ważne społecznie obszary medycyny nie mogą być dotowane (3).

Etiologia  i rozpoznanie przedwczesnego porodu

Statystyki wskazują, że najwięcej przedwczesnych porodów występuje w krajach, w których opieka nad matką i noworodkiem przyjmuje niższe standardy – Afryka i Azja (około 12%), a najmniej występuje w Europie (około 6,2 %). W Polsce w roku 2010 liczba przedwczesnych porodów wynosiła ponad 27 000, czyli 6,7% wszystkich żywych urodzeń (1).

Mimo iż standardy opieki okołoporodowej na świecie poprawiają się, ryzyko wystąpienia przedwczesnego porodu nieznacznie wzrasta ze względu na wiele czynników, na przykład urodzenie dziecka w późniejszym wieku, ciąża wielopłodowa, choroby cywilizacyjne (np. cukrzyca) czy wady wrodzone macicy. (1)

Przedwczesny poród ropoznaje się za pomocą określenia ilości skurczów na godzinę (minimum 6), rozwarcia około 3 cm oraz skrócenia szyjki macicy o około 80% (1). Trzeba jednak przyznać, że nie ma reguły – u części kobiet te objawy są nieco inne, a niektóre symptomy przedwczesnego porodu samoistnie mijają.

Zagrożenie przedwczesnym porodem

Wieloletnie badania kliniczne i eksperymentalne przyniosły wyniki, zgodnie z którymi są cztery główne mechanizmy, które doprowadzają do przedwczesnego porodu (2):

– stres i aktywacja matczyno-płodowej osi podwzgórze-przysadka-nadnercza,

– zakażenie i stan zapalny,

– krwawienie wewnątrzmaciczne,

– nadmierne rozciągnięcie macicy.

W samoistnym przedwczesnym porodzie bierze się pod uwagę również uwarunkowania kliniczne, takie jak pęknięcie błon płodowych oraz czynniki matczyne i płodowe, na przykład ciąża bliźniacza, wady wrodzone macicy, niewydolność cieśniowo-szyjkowa, nadciśnienie w ciąży, łożysko przodujące i przedwcześnie się odklejające oraz ogólne choroby narządowe matki (1).

Pozostałe czynniki ryzyka porodu przedwczesnego (1):

  • ciąża po zapłodnieniu pozaustrojowym,
  • krótki odstęp między ciążami (mniej niż 6 miesięcy),
  • picie alkoholu, palenie papierosów,
  • nieprawidłowe odżywianie,
  • zakażenia płynu owodniowego i dolnego odcinka dróg rodnych
    przewlekle choroby, takie jak nadciśnienie tętnicze i cukrzyca,
  • stres, w tym związany z utratą bliskiej osoby lub przemocą w domu,
  • ciężka, stresująca praca,
  • poronienia lub aborcje,
  • urazy,
  • niedowaga lub nadwaga w ciąży,
  • wady anatomiczne macicy,
  • wiek ojca powyżej 45 lat.

Zapobieganie przedwczesnym porodom

Gdy istnieje ryzyko porodu przedwczesnego, lekarz zaleca podanie kortykosteroidów, aby zmniejszyć częstotliwość zgonów noworodków oraz ich niewydolności oddechowej. Inne metody to stosowanie leków tokolitycznych, które mają na celu przedłużenie ciąży. Leki te nie mają jednak większego wpływu na wystąpienie porodu przedwczesnego, ani na skutki uboczne takiego porodu. Gdy przyczyną ryzyka przedwczesnego porodu jest infekcja, podaje się antybiotyki (1).

Innym sposobem zapobiegania przedwczesnym porodom jest podawanie progesteronu, nie potwierdzono jednak skuteczności takiego działania. Poza tym nie zbadano wpływu hormonu na stan zdrowia i późniejszą zachorowalność noworodka (4).

W celu zapobiegania przedwczesnym porodom prowadzi się:

  • edukację kobiet w zakresie antykoncepcji i planowania ciąży ,
  • promocję zdrowych nawyków żywieniowych, przyjmowania suplementów w ciąży, unikania stresu,
  • ocenę stanu szyjki macicy ciężarnej.

Zachęca się również kobiety, aby same kontrolowały swój stan zdrowia i dbały o jakość swojego życia.

Suplementy w ciąży

W ciąży warto przyjmować suplementy zawierające kwas DHA, kwas foliowy, jod, witaminę D3, magnez. Suplement diety MamaDha jest przeznaczony dla kobiet ze znacznym niedoborem składników odżywczych, dla kobiet karmiących oraz kobiet zagrożonych wystąpieniem porodu przedwczesnego.

 

  1. Bacz A. Poród przedwczesny. Dostęp online: http://ciaza.mp.pl/porod/75436,porod-przedwczesny Data dostępu: 26.02.2017
  2. Czajka R. Standardy postępowania w przedwczesnym zakończeniu ciąży. Nowa Medycyna. 2004;1
  3. Laudański T. Profilaktyka porodu przedwczesnego. www.termedia.pl/pobierz/d37cd1389f925a579deff8373a1638a5/ Data dostępu: 26.02.2017
  4. Kalinka J. Progesteron w profilaktyce porodu przedwczesnego. Perinatologia, Neonatologia i Ginekologia. 2011;4(1):6-10