Powrót

Zakazane! Czego musisz unikać w ciąży?

Jesteś w ciąży? Czy wiesz czego Tobie nie wolno?

Ciąża jest wyjątkowym okresem w życiu kobiety. Przez 9 miesięcy każda jej aktywność wpływa również na stan płodu. Kampanie reklamowe z każdej strony bombardują nas informacjami o skutkach picia alkoholu czy palenia papierosów w trakcie trwania ciąży. Mało kobiet zdaje sobie jednak sprawę, że niektóre pokarmy, a także większość leków wpływa bardzo niekorzystnie na rozwijające się dziecko.

Skutki spożywania alkoholu w trakcie ciąży

Wielu z nas słyszało mity na temat „bezpiecznego”, jednego kieliszka w tracie ciąży. Otóż nie ma czegoś takiego jak bezpieczna ilość alkoholu. Każdy kieliszek jest zakazany w ciąży, bo może doprowadzić do poważnych konsekwencji. Udowadnia to tylko, że każda ciąża powinna być planowana, bo dla rozwoju płodu najbardziej kluczowy jest pierwszy trymestr ciąży, czyli okres, kiedy przyszła mama nawet nie jest świadoma, że jest w ciąży. [3][6]

Alkohol jest teratogenem, czyli czynnikiem powodującym trwałe uszkodzenie płodu. Najsilniej destrukcyjnie działa on na mózg. Jego cząsteczki bardzo łatwo przenikają do dziecka przez barierę łożyskową, wywołując nieodwracalne uszkodzenia i tzw. alkoholowy zespół płodowy (FAS). [3][5] Dzieci z tym zespołem można łatwo rozpoznać, ponieważ mają one charakterystyczny, dysmorficzny wygląd twarzy – małe żuchwy, wygładzoną rynienkę nad wargami, szeroko rozstawione oczy z krótkimi szparami powiekowymi. Do tego dochodzi cały wachlarz problemów psychologicznych. Dzieci są opóźnione rozwojowo, mają problem z koncentracją uwagi i z nauką (niektóre badania wskazują na wzrost ryzyka ADHD u dzieci matek, spożywających alkohol w trakcie ciąży). [3][6]

 

Bierne palenie również szkodzi

Kolejnym bardzo ważnym czynnikiem, którego musi unikać ciężarna jest dym papierosowy. Chodzi tu zarówno o palenie przez samą przyszłą mamę, jak i jej przebywanie w otoczeniu osoby palącej. Pamiętajmy, że jeśli osoba mieszkająca z ciężarną nawet wychodzi na papierosa na balkon, to i tak dym pozostaje na jej ubraniach i naraża przyszłą mamę na jego destrukcyjne działanie. Ocenia się, że aż 40% dzieci na świecie było wewnątrzłonowo narażonych na dym papierosowy. [5]

Dym papierosowy zawiera, poza wieloma substancjami toksycznymi, duże ilości tlenku węgla (potocznie nazywanego czadem). Przenika on łatwo przez barierę łożyskową i prowadzi do niedotlenienia płodu. Skutkuje to tym, że dzieci matek palących czynnie lub biernie rodzą się mniejsze i z mniejszą masą ciała w porównaniu do noworodków matek niepalących. Badania udowodniły, że częściej u kobiet palących dochodzi do poronień i porodów przedwczesnych.. Niestety palenie papierosów przez mamę, ma wpływ na całe, dalsze życie dziecka, nawet w okresie dorosłości. W trakcie trwania ciąży dochodzi bowiem do zmian metabolicznych, które zwiększają ryzyko nadwagi i otyłości. [5]

 

Czy mogę bezpiecznie podróżować?

Wiele przyszłych mam zastanawia się także, czy może bezpiecznie podróżować. Nie jest to przeciwwskazane, ale odradzane, szczególnie w pierwszym trymestrze ciąży, kiedy dłuższe unieruchomienie prowadzi do zwiększenia ryzyka powstawania zatorów, które mogą doprowadzić do niewydolności łożyska i poronienia. Nie zaleca się także podróży pod koniec ciąży, kiedy wzrasta ryzyko wystąpienia porodu przedwczesnego. [1][4]

Każdą dłuższą podróż ciężarna powinna skonsultować z ginekologiem, który może przepisać odpowiednie środki przeciwzakrzepowe, np. heparynę. Powinna ona także, na przykład podczas podróży samolotem spacerować po pokładzie, a w trakcie jazdy samochodem lub autobusem często zatrzymywać się, żeby odpocząć. Należy także zawsze zapinać pasy bezpieczeństwa. Teoretyczne zagrożenie dla płodu związane z ich zapinaniem, to mit. Ewentualnie można zaopatrzyć się w specjalne pasy dla ciężarnych. [1][4]

Odradza się natomiast podróży do krajów tropikalnych, ponieważ ciężarna powinna unikać nadmiernego nasłonecznienia. Dodatkowo istnieje tam ryzyko zakażenia nietypowymi patogenami, często trudnymi do leczenia, zwłaszcza w okresie ciąży. [1]

 

Czego nie wolno jeść w ciąży?

Ciężarna nie powinna spożywać surowych jaj, surowych ryb, mleka niepasteryzowanego i produktów z niego wytwarzanych, serów pleśniowych, a także nieumytych warzyw i owoców. Są one źródłem potencjalnych infekcji pokarmowych. Powinna także zrezygnować z jedzenia wątróbki w trakcie ciąży. Jest ona bogatym źródłem witaminy A, ale w tym przypadku aż zbyt bogatym. Za duża ilość witaminy A może prowadzić do poważnych wad rozwojowych i utraty ciąży. Przyszła mama powinna też ograniczyć picie mocnej herbaty i kawy. [1][3]

Ciężarna musi skonsultować przyjęcie każdego leku z lekarzem. Niestety większość z nich silnie zagraża ciąży albo nie zostały przeprowadzone badania, które mogłyby określić stopień bezpieczeństwa ich stosowania w trakcie ciąży. Lekiem przeciwbólowym stosowanym z wyboru w trakcie trwania ciąży jest paracetamol. Przeciwwskazane są natomiast kwas acetylosalicylowy i wszelkie niesteroidowe leki przeciwzapalne, np. ibuprofen. [1][2][3]

 

 

[1] Położnictwo i ginekologia pod red. G.H. Bręborowicza, wyd. PZWL, Warszawa 2016

[2] http://ciaza.mp.pl/lista/88664,leki-przeciwbolowe-ktore-mozna-bezpiecznie-stosowac-w-ciazy – data dostępu: 10.05.2017

[3] http://dieta.mp.pl/lista/62643,produkty-niewskazane-w-czasie-ciazy – data dostępu: 10.05.2017

[4] http://ciaza.mp.pl/przebiegciazy/61965,ciaza-i-podroz – data dostępu: 10.05.2017

[5] de Brito M.L. et al., Somatic growth in the first six months of life of infants exposed to maternal smoking in pregnancy., BMC Pediatr. 2017:9;17(1):67

[6] Tsang T.W. et al., High global prevalence of alcohol use during pregnancy and fetal alcohol syndrome indicates need for urgent action., Lancet Glob Helath., 2017;5(3):e232-e233