Planowanie ciąży krok po kroku – sprawdź, czego nie możesz zaniedbać

16/03/2021


W życiu kobiety ciąża to niezwykły czas, do którego przyszli rodzice powinni się skrupulatnie przygotować. Mimo że nawet połowa ciąż jest nieplanowana1, ogromny postęp, jaki dokonał się w dziedzinie ginekologii i neonatologii, pozwala na doskonałą opiekę nad płodem i noworodkiem. Wiele mam jest jednak nieświadomych, jak ich postępowanie przed ciążą może wpłynąć na rozwój dziecka.

Poradnictwo przedkoncepcyjne

Wiele kobiet uważa, że pierwsza związana z ciążą wizyta u ginekologa powinna się odbyć na krótko po zapłodnieniu. Nie jest to jednak prawda, ponieważ do ginekologa pacjentka powinna udać się jeszcze na etapie planowania ciąży. Celem takiej przedciążowej wizyty u ginekologa jest ustalenie czynników ryzyka, które mogłyby mieć wpływ na przebieg ciąży i porodu.

Ginekolog zbiera wówczas dokładny wywiad dotyczący chorób przewlekłych i zażywanych na stałe leków. Wiele z nich może okazać się toksycznymi dla płodu – np. niektóre leki przeciwcukrzycowe czy przeciwpadaczkowe – i istnieje wówczas konieczność ich zmiany jeszcze przed zajściem w ciążę1,2. Szczególnie istotne w przypadku planowania ciąży jest także ustalenie, czy u pacjentki lub w jej najbliższej rodzinie dochodziło do przypadków poronień, obumarć wewnątrzmacicznych płodów, porodów przedwczesnych czy urodzeń dzieci z wadami genetycznymi. Istotny jest także wywiad dotyczący warunków zamieszkania i charakteru pracy zawodowej1,2,3. Kolejnym krokiem jest zebranie dokładnego wywiadu ginekologiczno-położniczego odnośnie do regularności cykli miesiączkowych, przebiegu poprzednich ciąż z uwzględnieniem ewentualnych powikłań oraz stosowanych do tej pory metod antykoncepcji2,3.

Następnie lekarz przechodzi do wykonania badania ginekologicznego i USG. Pozwalają one upewnić się, że w obrębie narządów rodnych nie ma żadnych patologii utrudniających lub uniemożliwiających zajście w ciążę i jej utrzymanie2,3. Jeżeli pacjentka nie miała wykonywanego badania cytologicznego w przeciągu ostatnich 6 miesięcy, lekarz pobiera także wymaz2.

Inne działania medyczne

Wśród innych badań przed planowaną ciążą powinna znaleźć się morfologia krwi w poszukiwaniu ewentualnej anemii, która mogłaby zagrażać prawidłowemu rozwojowi płodu, a także badanie ogólne moczu. Wiele infekcji układu moczowego u kobiet przebiega zupełnie bezobjawowo, a taka infekcja może się rozszerzyć na błony płodowe i sam płód, prowadząc nawet do poronienia. Z reguły wykonuje się także badania w kierunku toksoplazmozy i różyczki, które należą do grupy patogenów TORCH, powodujących uszkodzenia płodu1,2,3.

Kobieta planująca ciążę powinna także udać się na wizytę do stomatologa. Wszelkie zmiany próchnicze mogą być źródłem infekcji w całym ustroju, dlatego też należy je wyleczyć przed ciążą. Dodatkowo w jej trakcie niewskazane jest stosowanie znieczulenia, dlatego aby zapewnić sobie bezbolesną wizytę, warto udać się do dentysty jeszcze przed zapłodnieniem. Ponadto podczas leczenia niezbędne okazuje się niekiedy wykonanie zdjęcia RTG zęba. W trakcie ciąży jest to niemożliwe3.

W przypadku kiedy przyszła mama nie miała wykonanych niektórych szczepień, np. przeciwko zapaleniu wątroby lub różyczce, powinna koniecznie nadrobić ten brak przed zajściem w ciążę. W trakcie ciąży przeciwwskazane są szczepienia żywymi szczepionkami, np. przeciwko różyczce. Zachorowanie przyszłej mamy natomiast jest bardzo groźne, zwłaszcza w pierwszym trymestrze, gdyż prowadzi do uszkodzenia płodu1,2,3.

Właściwa dieta i suplementy

Już przed zajściem w ciążę przyszła mama powinna zadbać o swój sposób odżywiania i utrzymanie lub osiągnięcie właściwej masy ciała. Zarówno niedowaga, jak i nadwaga lub otyłość wiążą się z powikłaniami niebezpiecznymi dla płodu. Już zatem na etapie planowania ciąży dieta kobiety powinna być racjonalnie dobrana i odpowiednio zbilansowana. Należy także zadbać o uzupełnienie suplementów.
Najważniejszym  składnikiem w okresie ciąży jest kwas foliowy  który warto już miesiąc przed planowanym zapłodnieniem wzbogacić codzienną dietę o żywność zapewniającą co najmniej 0,4 mg kwasu foliowego dziennie i korzystne jest kontynuowanie takiej diety do 3. miesiąca ciąży. W przypadku, gdy u pacjentki lub w najbliższej rodzinie któregokolwiek z rodziców zdarzały się wady cewy nerwowej, lekarze sugerują ilość nawet 10-krotnie wyższą2,3.
Zaleca się także suplementację witaminy D, która jest jedną z najważniejszych witamin dla starających się o dziecko. Okazuje się, że większość z nas cierpi na jej niedobory. Dobroczynne działanie witaminy D w wielu aspektach jest dopiero odkrywane. Jednakże już teraz wiadomo, że ma ona ogromne znaczenie, np. w prawidłowym funkcjonowaniu układu odpornościowego.

 

Opracowano na podstawie:
 
1. K. Annaduari et al., Preconception care: A pragmatic approach for planned pregnancy, „Journal of Research in Medical Sciences”, 2017;22:26

2. G.H.Bręborowicz (red.), Położnictwo i ginekologia, PZWL Wydawnictwo Lekarskie, Warszawa 2016

3. http://ciaza.mp.pl/poczecie/61877,przygotowanie-do-ciazy (dostęp: 01.03.2020).

4. S.J. Genuis et al., Preconception Care: A New Standard of Care within Maternal Health Services, „BioMed Research International”, 2016;2016:6150976.

Powrót do listy artykułów